Overzicht van de meest gebruikte instrumenten

Elk lichaam trilt in een eigen frequentie. Door ziekte is die frequentie verstoord. De klanktherapeut herstelt de oorspronkelijke frequentie met behulp van muziekinstrumenten. Het aantal instrumenten dat hiervoor bruikbaar is, is onbeperkt. Maar we beschrijven kort enige van die instrumenten. Verder naar onder worden zij nog uitvoeriger toegelicht.

Wie van sound healing hoorde, denkt vaak direct aan klankschalen. Zij zijn als het ware symbool geworden van klankhealing, maar zij zijn lang niet de enige hulpmiddelen. Zij worden gebruikt als scanners, of om door middel van hun boventonen een verstoorde plaats van het lichaam te herstellen. Zij werken ook relaxerend en worden ook gebruikt om energie op te wekken, of depressie tegen te gaan. Zij bestaan in tal van maten, vormen en legeringen.

De stem is zeer belangrijk instrument. Hij wordt zowel voor boventoonzingen als voor melodiezingen gebruikt. De stem is de ware klank van onze eigen natuur en werkt daarom diep in. Bovendien behoudt de therapeut zijn handen vrij en kan hij tegelijk manipulaties doen, trilling doorgeven of aura's behandelen.

Gerda Abts gebruikt ook de mandoline (zie contact) als melodie-instrument. Zij speelt de melodie die haar helpende energieën doorgeven. De melodie raakt de ziel diep waardoor heel wat losgemaakt wordt en het genezingsproces in beweging kan komen.

Stemvorken zijn geen boventooninstrumenten, maar geven een precieze toonhoogte aan. Zij zijn te verkrijgen in alle frequenties. Ze bestaan zonder en met gewichten, die dienen om het trillen in duur te verlengen. Zij worden op twee manieren gebruikt: als klank waar zij via het gehoor van de cliënt alle plaatsen van het lichaam bereiken en erop inwerken. Ten tweede als trillingsinstrument waarbij de steel op het lichaam wordt geplaatst om de trillingen op de cliënt over te brengen. Vooral op de botten werken stemvorken op deze manier diep in. (Indien het te hevig is, kan het worden verzacht door de hand ertussen te houden.) Wij gebruiken de aumvork (dicht bij do kruis), de chakravorken en de Mayavorken.

Elk van deze instrumenten worden nu hieronder uitvoeriger behandeld.

Stem en mandoline als melodieinstrumenten

De healer werkt zowel met zijn/haar stem en handen. De stem wordt zowel voor boventonen als voor melodie gebruikt. Zingen was het allereerste muziekinstrument. steeds meer wordt aangenomen dat de primitieve mens zong, en dat later tot de spreektaal is geëvolueerd. Het is een instrument waarmee we geboren is, het zit in ons lichaam vervat. Het is zo lichaamseigen dat het ook een directe uitwerking heeft op de toehoorder. Steeds meer lezen we berichten over de genezende werking van zang, waarbij zelfs wordt aangetoond dat zingen een directe en herstellende inwerking heeft op de hersenen. Dat geldt vooral voor de zanger, maar ook voor de luisteraar.
Wanner een melodie wordt gezongen, is die speciaal gekozen voor de behandeling: de healer stelt zich af op zijn helpers, helpende energieën of oerbron, en krijgt die melodie binnen. De basistoon is die toon die de cliënt nodig heeft (overeenkomstig het gebuik van stemvorken). De melodie dringt in het gemoed binnen. Want elke kwaal houdt verband met gemoedstoestanden die de ziekte beïnvloeden of soms zelfs doen ontstaan. Gerda Abts heeft jarenlange ervaring met deze werkwijze. Als mandolinvirtuose is de mandoline voor haar het uitgelezen instrument, hoewel het niet de bedoeling is om virtuoos te spelen, de melodiën zijn vaak vrij simpel. Zij kan ook kiezen voor mandola, de tenoruitgave van de mandolinefamilie, of zelfs voor piano. Over de vraag of een piano hiervoor bruikbaar is: lees meer over "das wohltemperierte Klavier" onderaan.

Boventoonzingen

Boventoonzingen is het gelijktijdig voortbrengen van twee totaal verschillende tonen. Enerzijds is er een constant aangehouden grondtoon, een eerder lage tot zeer lage toon. Door middel van verschillende technieken gebruikt de zanger het lichaam als een resonantiekamer om gelijktijdig zeer hoge boventonen voort te brengen, zuivere, zachte en aangename tonen, waarvan de klank ergens tussen een zeer hoge zangstem en een fluit ligt. De organen die de zanger daarbij gebruikt somt Nestor Kornblum op als: de borst, neusdoorgangen, keel, borst, buik en diafragma, en in de mond: tong, lippen, verhemelte, zacht verhemelte, glottis en epiglottis, kaken en kin. Het klinkt wonderlijk voor diegenen die het voor de eerste maal hoort. Een gevorderde boventoonzanger kan op die manier tot 16 of meer verschillende boventonen produceren. Voor een beschrijving van die boventonen: zie pagina boventonen.

Het vergt heel wat techniek en oefening om als zanger diverse boventonen te bereiken. De geoefende boventoonzanger kan, terwijl hij de grondtoon aanhoudt, melodiën met die boventonen zingen. Hij kan ook het omgekeerde doen: de grondtoon variëren terwijl hij telkens dezelfde boventoon aanhoudt, of beide gelijktijdig variëren. De eerste vorm is echter de belangrijkste, ook voor de healing. Wat genezend werkt is het samenklinken van grond- en boventonen.
Het horen van de boventonen is niet enkel een zaak van de zanger. Velen die voor het eerst deze zangtechniek horen, zijn nog niet direct in staat om alle boventonen te horen, zeker bij diegenen waar de hoogste nog zwakker klinken. Het vergt ook voor de luisteraar oefening om die boventonen te onderscheiden. Dat maakt deel uit van de genezende werking.

De grondtoon wordt niet door iedereen van in het begin als aangenaam ervaren. Toch noemt Nestor de "fundamental drone" een van de meest genezende, meditatieve en spirituele aspecten van deze zangtechniek. Wij zijn echter niet meer gewoon aan deze aanhoudende basistoon, de bourdon. In de Indische klassieke muziek is die wel nog steeds aanwezig en wordt hij gespeeld door de hoofdmuzikant op de frets van bijvoorbeeld sitar, sarod en rudravina met behulp van de duim, terwijl een andere speler dezelfde bourdon aanhoudt op de tampura (tamboera), harmonium of shruti. In onze volksmuziek is de boerdon wel hier en daar gebleven, bijvoorbeeld bij de draailier, de diverse geblazen of geduwde doeldelzakken, dubbelfluiten, dubbelschalmeien, of zangtechnieken zoals in Sardinië. (Wie wil horen hoe de allereerste samenzang klonk, kan het best naar de monniken van Mount Athos luisteren. De ingewikkelde melodiën worden door de beste zangers gezongen, en alle andere monniken houden de boerdon aan. Op die manier was zingen een groepsgebeuren, geen kwestie van opvoering en toehoorders!)
Boventoonzingen is inherent aan culturen uit Mongolië, Siberië, centraal Azië, Tibet, Zuid-Afrika en in een lichtere vorm ook Sardinië. Bij ons blijft het een zaak van enkelingen, hoewel componisten als Stockhousen en Bartok stukken voor boventoonzingen hebben geschreven en uitgevoerd.

Waarom is boventoonzingen zo helend?
Alfred Tomatis, een Franse keel-, neus- en oorarts heeft zich zesenveertig jaar bezig gehouden met het begrijpen van de functies van het menselijk gehoor en het belang van het luisteren. Zelf merken we dat er 2 soorten geluiden zijn: geluid waar je moe van wordt en dus belastend is voor je lichaam, en geluiden die je opladen. Tomatis merkte dat vooral klanken met hoge frequenties, dus hoge tonen (rond 8000Hz), een vitaliserend effect op het centrale zenuwstelsel en de hersenschors hebben. Hij ontwikkelde zelfs een instrument ‘het elektronisch oor’ dat mensen in staat stelt via een koptelefoon geluiden met hoge trilllingen te horen.

Verder ontdekte Tomatis dat een van de basisfuncties van het gehoor is om door middel van geluid de hersenschors te activeren en tot 90% van het lichaam van energie te voorzien.
Volgens Tomatis ligt een groot deel van het therapeutisch effect van vocale boventonen in de conductie van de botten. Onze botten vibreren en het geluid wordt door resonantie van het cranium en de schedel versterkt. Tomatis zelf had minder dan 4 uur slaap nodig en nam aan dat dit door het werken met veel boventonen kwam.
Een van de bekendste healers door middel van boventonen is Nestor Kornblum uit Spanje. Hij wijdt de kracht van het boventoonzingen aan de frequenties ervan. Vermist zij door het lichaam worden geproduceerd, zijn zij eigen aan onze fysionomie en daarom werken zij helend, zij herstellen onze natuurlijke frequentie. Fysionomisch kunnen we geen andere boventonen produceren dan diegene die we voortbrengen. Elk van die boventonen is zuiver, is geen complexe samenstelling van tonen, maar één enkele zuivere toon. Al die tonen verhouden zich tot elkaar zoals je kan zien op de pagina boventonen, in welbepaalde harmonische verhoudingen. Het effect is het duidelijkst bij de zanger, maar kan ook op anderen worden overgebracht. De boventonen ontstaan onder het verhemelte, en de trillingen worden rechtsreeks naar de pituitary gebracht, van waaruit het invloedt heeft op alle klieren. De trillingen gaan ook rechtstreeks naar de hersenen. Bij de cliënt gebeurt dit via het gehoor, hoewel de trillingen ook op andere manieren indringen. Maar ons gehoor beperkt zich niet tot het gehoororgaan, onze hersenen spelen er een cruciale rol in. Daardoor werken de trillingen ook in op de hersenen en de klieren van de cliënt, en zo ook op hart en bloedvaten. Zij stimuleren de psycho-neuro-immunologie. De trillingen van de boventonen worden niet enkel via het gehoor overgebracht, het verplaatst zich ook in de ruimte en wordt gehoord door alle cellen van het lichaam. Trillingen kunnen ook via de handen worden geleid, of via een kristal. Kristallen werken als versterkers van trillingen.

Enige video's op youtube:

Nestor Live in Lleida - Tantra Overtone Chant - Tibetan Tantric Overtone Chant - Overtone Chakra Balancing Chant - Natasha's dao - Miroslav Grosser - Pythonaquarius - Natascha Nikeprelevic & Michael Vetter - Yuichi Tuba tutorials - Mongolian throat singing - Overtone Orchestra - Zehnder: picknick with the monk - Raum Klang Stimme
2 video's te bekijken op de site van "Thuis in jezelf" met Nestor Kornblum & Michêle Averards

Klankschalen
Klankschalen zijn zowat het stereotype beeld van sound healing of klankhealing. Toch zijn zij niet het enige middel, zelfs niet het belangrijkste. Het is ook niet voldoende om een klankschaal op iemand te leggen en aan te slaan, dat zal weinig effect geven. (Zie pagina werkwijze.) Er worden wereldwijd heel wat klankschalen verkocht. Dat zijn oude schalen of nieuwe. De meeste nieuwe worden verkocht of verzonden vanuit Nepal en worden nog steeds op de oude wijze gemaakt. Ook Japan en Korea maken ze, maar hebben geen wereldwijde uitvoer. Klankschalen zijn gemaakt van een soort brons, dat volgens Wikipedia een mengeling is van de metalen koper, tin, zink en ijzer. Vaak hebben ze ook zilver, goud en nikkel, en de duurste bevatten ook metaal van meteorieten en tektiet (gestold glas dat ontstaan is als gevolg van meteorieteninslag, vermoedelijk niet uit de meteoriet maar van de aarde als gevolg van de inslag). Andere bronnen sommen op: zilver, nikkel, koper, zink, antimoon, tin, lood, kobalt, bismut, arsenicum, cadmium en ijzer en ev. meteoriet.
Nestor Kornblum en Michele Averards sommen op: goud, zilver, koper, ijzer, kwik, tin en lood. Weer andere bronnen vermelden dat de samenstellling van een klankschalen gewoon afhangt van de plaats waar ze gemaakt zijn, ze werden samengesteld uit de metalen die op een welbepaalde plaats in de Himalaya te vinden waren, dat waren tussen de vijf en de twaalf soorten. Klankschalen hebben een heldere klank bij aanslag en produceren tal van hoorbare boventonen, vooral bij wrijving. (Multifonisch - zie pagina werkwijze.) De trillingen ontstaan in de wand en bovenrand en blijven de schaal rond circuleren. Er is weinig bekend over hun geschiedenis. In het Boeddhisme worden zij als bedel-, voedsel- of offerschalen gebruikt, wellicht omwille van hun antisceptische werking, te danken aan het koper en zilver. Niet alle voedselschalen zijn ook klankschaal. Het oorspronkelijke gebruik van deze klankschalen bij de boeddhisten is onbekend, er zijn weinig geschriften over, maar wel enige orale overbrenging. Ze worden ook staande bellen genoemd en van bronzen bellen zijn de oudste uit de achtste tot tiende eeuw voor Christus (althans volgens Wikipedia). Er zijn tal van boeddhistische afbeeldingen waarop duidelijk klankschalen afgebeeld zijn. Dat ze ooit onderdeel waren van hun rituelen is zo goed als zeker, temeer omdat volgens de boeddhistische doctrine geluid de zevende methode was om verlichting te bereiken. Bovendien maken bellen deel uit van zowat alle oude religieuze ceremonies en vinden hun oorsprong in het sjamanisme. Het kleed van de sjamaan was vaak bezet met bellen, die hij door dans deed rinkelen. Eén site bracht me bij een interview met een oude monnik die getuigt dat er drie klankschalen nog steeds als relikwie worden vereerd, in de kloosters Drepung, Narthang en Sakya. Van Drepung vertelt hij hoe de kleine schaal verschillend reageert naargelang het karma: bij veel negatief karma zou hij weinig en onhelder klinken, bij puur karma daarentegen zeer helder en lang. Hij behoorde tot de derde Boeddha. De monniken mediteren er nog steeds op het geluid van de klankschaal. De monnik getuigt in hhet interview dat de schalen oorspronkelijk slechts als klankschaal werden gebruikt, grote tot zeer grote. Sommigen monniken konden ze vanaf grote afstand horen, zelfs duizenden kilometers (sic). De schalen brengen iemand tot verlichting. Als er geen leermeester aanwezig is, komen er geesten van vroegere leermeesters op af die de luisteraar zullen begeleiden. Ze werden gemaakt in Hor, in Tibet, dichtbij de Chinese grens, nu verwoest door de inval van de Chinezen. Ze zijn te herkennen aan de afbeelding van negen hoofden. In de voetnoten staat dat lama Leshe zag hoe vierduizend lama's klankschalen gebruikten in een ceremonie in het klooster van Drepung. Het gebruik als klankschaal bij westerse therapie is een revivelbeweging. Vele kloosters hebben hun eigen antieke klankschalen aan westerlingen verkocht en de productie in Nepal van nieuwe schalen is hoog. Nieuwe zijn daarom niet altijd minder goed, al zijn er ook minderwaardige op de markt. (Er is nogal een controverse over het feit of de nieuwe op dezelfde manier gemaakt als de oude. Volgens sommigen zijn de geheimen tot op heden in Nepal bewaard, volgens anderen zijn ze verloren gegaan.) Het is noodzakelijk ze zelf uit te proberen bij de aankoop. Veel schalen zijn ook persoonsgebonden, zij moeten je liggen. Ze kunnen ook verschillend werken in de handen van een ander! Klankschalen zijn ook bekend omwille van het "watergeheugen": je vult ze met water en je blijft ze aanwrijven tot het water broebelt alsof het kookt. Laat ze dan een tijd staan met het water erin, en begin dan opnieuw te wrijven. Je merkt dan dat het water onmiddellijk gaat borrelen. Dit wordt in de klankhealing aanzien als het bewijs dat water energie kan opladen en bijhouden. De vergelijking wordt gemaakt met ons lichaam, dat een lopend watervat is. De klanken van een schaal bestaan uit een reeks tonen. Elke schaal is anders. Ook mensen die weinig binding hebben met trilling, ervaren het effect onmiddellijk. Loucas Van den Berg die jaren deze effecten bestudeerde, kwam tot de volgende conclusie: De effecten van de klankschalen zijn zeer gedifferentieerd: - Ze brengen het denken tot rust en iemand in ontspanning. - Ze openen het luisteren - Ze verhogen de afstemming en stilte in iemand - Ze doortrillen het lichaam op verschillende niveau's; ze kunnen blokkades in het lichaam losmaken en de vitale energie op gang brengen. - Sommige schalen werken specifiek op een lichaamsdeel: bv. de buik, de maag of het hoofd. - Ze werken krachtig in op het onderbewustzijn: klankschalen kunnen helpen de ervaringen te verwerken die bewust en onbewust invloed hebben op je leven. - Ze openen de geest voor wijsheid en inspiratie. - Ze geven omhulling en openen iemand voor zijn eigen klank. Na afloop komt iemand vaak tot de essentie van wie hij is en waar het in zijn leven om gaat.

Video's op youtube: Weaving tones - Crystal bowl meditation - Weaving tones on Tibetan Singing Bowls - Sound Healing with Tibetan singing bowls - Sound therapy - Sound Healing Session at San Diego Cancer Center -

Stemvorken

Bij het maken van klankschalen zijn de boventonen onvoorspelbaar. Zij hangen af van de vorm, dikten, metalen, oneffenheden... De stemvork is gemaakt om een zuivere toon te proderen, op een welbepaalde toonhoogte of frekwentie. Daarom zijn de twee armen recht gemaakt, zij schakelen elkaars boventonen uit. Ofschoon zij niet een complex van boventonen teweegbrengen, is hun inbreng in het healen heel sterk. Zij worden gebruikt om het lichaam te voorzien van een zuivere toon die het nodig heeft om zich te herstellen. Er zijn twee types: met gewichten en zonder. Stemvroken met gewichten op de uiteindes blijven langer trillen. Die worden vooral gebruikt bij beenderen en gewrichten. Vaak wordt de steel op ge botten geplaatst voor de trillingen. Maar deze vorken worden ook gebruikt om op meridiaanpunten te plaatsen, wat nu sonopunctuur wordt genoemd. De vorken zonder gewichten worden gebruikt om aura's te herstellen en energieblokkades los te maken.
In de wereld van de klankhealing worden stemvorken gebruikt van heel wat verschillende frekwenties. Degene die niet worden gebruikt zijn die van uit de westerse muziekwereld. Wij maken gebruik van stemvorken die ook Nestor Kornblum en Michele Everaerts gebruiken. Stemvorken kunnen alleen worden gebruikt, of met diverse samen. Twee vorken die een terts verschillen, werken ontspannend; twee vorken die een kwint verschillen, werken opwekkend. Als basistoon wordt de aumtoon gebruikt, die dicht bij do kruis ligt.
De Indiërs metiteerden duizenden jaren geleden al intens op geluiden. In de oudste schriften staat de Brahma Mudra beschreven: je stopt de duimtoppen in beide oren luistert intens naar de inwendige geluiden. Je lost één dujim en probeert die nog steeds te horen. Tenslotte los je beide en je blijft luisteren, in volle overgave. Op die manier hoorden zij de trilling van onze planeet, de aumklank. Zij baseerden zich daarop voor de toonladders van hun klassieke muziek, de basistoon "sa" is die aumklank. De frekwentie daarvan is 136,10 Herz. Tegenwoordig wordt de aardklank gehoord door middel van een stethoscoop. De aum-stemvork heeft deze frekwentie.
De andere vorken zijn in harmonie gemaakt tot deze aumbklank.
Er zijn heel wat sets stemvorken in omloop die voor healing worden gebruikt. Hier beschrijven we enige vd belangrijkste:

de set met de de aumklank en de vorken in een bepaalde harmonie ermee, zoals de terts, de kwint, een octaaf hoger, enz...
de aumklank en zijn boventonen
de klank van de zeven belangrijkste chacra's
de maya-stemvorken

De mayastemvorken zijn een uitvinding van Nestor Kornblum en zijn gebaseerd op de studies van zijn broer over de maya's. De maya's hadden een kalender waarin niet alleen zon en maan een rol speelden. Zij kenden ook het platonische jaar: de tijd waarin het uiteinde van de aardas een volledige cirkel beschrijft, en dat is 26000 jaar. De frekwenties van deze stemvorken is hierop gebaseerd.
Alle we de getallen uit de reeks van Fibonacci bekijken: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55... (elk getal is de som van zijn twee voorgaande), vinden we hun verhoudingen terug in muzikale harmonie: 1, 1 is uiteraard monotoon, 1, 2 is een octaaf, 2, 3 is een reine kwint, 3, 5 een sixth, 5, 8, en alle volgende (8,13 - 13,21..) een minor sixth. De verhouding van de twee maya-stemvorken is echter 13:20. Dat is heel dicht bij de 13:21 maar is het net niet. Normaal zou het dus niet aangenaam mogen klinken, maar dat doet het wel. Bovendien zijn er met die stemvorken op healingsgebied veel goeie resultaten bereikt. De stemming ligt dicht bij la bemol en mi.

Monochords
		De oorspronkelijke betekenis van monochord is een muziekinstrument met één snaar (mono = één, chord = snaar). De monochord staat aan de wieg van alle tokkel- en strijkinstrumenten, komt voor de oudste culturen en op vele plaatsen. Ook nu zijn er nog heel populaire monochords, zoals de dobra in Rusland of de Chinese erhu. Het instrument dat in de healing en klankreizen vaak wordt gebruikt, is echter een instrument met meerdere snaren, die gelijk gestemd zijn, dus één toonhoogte produceren. Dat is meestal do kruis, de oerklank, de geluidsfrequentie van de aarde. Het instrument zou dus beter monotoonchord of iets dergelijks heten. Er zijn diverse types op de markt. Er zijn monochords die naast gelijkgestemde snaren vier extra snaren bezitten, gestemd zoals de tampura (tamboura), het Indisch instrument dat in de Indische klassieke muziek de boerdon produceert. Nog een ander type combineert drie tokkelinstrumenten: monochord, tampura en koto (Japanse liggende harp). De kotosnaren staan dan op de onderzijde. Het is uiteraard beter een zuivere monochord te gebruiken en daarnaast een tampura. Wij gebruiken een grote monochord met 40 snaren, gestemd in do kruis (zie foto hiernaast). Een monochord kan staand of liggend bespeeld worden. Onze monochord dien je staand te bespelen, als je de snaren aan beide zijden wil gebruiken. Alle snaren zijn in do kruis gestemd, maar de ene zijde is een octaaf lager dan de andere. Op het eerste zicht lijkt dit instrument arm te zijn aan klank. Waarom zoveel snaren in dezelfde toonaard? Weer is het hier te doen om de rijkdom van de boventonen. Door met de vingers over de snaren te glijden, ontstaat er een grondtoon met een veelheid aan boventonen. Hoe beter je leert luisteren, hoe boeiender het instrument wordt. Bij elke aanslag klinken de boventonen anders. Het instrument wordt vaak gebruikt om het zingen te begeleiden, dikwijls ook boventoonzingen.

Video's op Youtube: The Pythagorean Monochords - Omkari spielt Monochord - KotoMonoPura

Piano als healingsinstrument?

Wij vinden dat de piano als healingsinstrument wel degelijk geschikt is (maar niet zo praktisch, het moet akoestisch zijn en hij weegt zwaar!). In de baroktijd is Bach begonnen met zijn "wohltemperierte Klavier", teneinde te vermijden dat het klavecimbel voor een ander stuk telkens herstemd moest worden. Daarvoor creëerde hij de zwarte toetsen: de zwarte toets naast de do is bijvoorbeeld zowel voor do kruis als voor re bemol. Dit is niet helemaal correct: de zwarte toets verschilt één negende deel van een toon, van de juiste do kruis. Maar die fout is heel relatief. Dit verschil is uiterst klein en te verwaarlozen, zeker als melodie-instrument bij healing of klankreizen. Bovendien is het zelden dat een snaarsinstrument zo correct is gestemd, dat er minder dan één negende verschil is met de juiste toonhoogte! Een monochord vraagt soms twee uur of meer om gestemd te worden, en al spelende is die frequentie al gauw niet meer dezelfde... De klankschalen bijvoorbeeld hebben bovendien nooit een correcte toonhoogte: je kan geen klankschaal nauwkeurig genoeg maken om de precieze toonhoogte te bekomen van een stemvork.